Fundacja musi stosować proporcję odliczenia VAT w związku z działalnością statutową (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2023 r. I FSK 498/20)

Czego dotyczyła sprawa? Z wnioskiem o interpretację indywidualną wystąpiła fundacja (podatnik VAT) prowadząca działalność ewangelizacyjną, która powzięła wątpliwości, czy z tytułu wydatków poniesionych w związku z organizacją rekolekcji przysługuje jej odliczenie VAT w pełnej wysokości. Z uwagi na fakt, że udział w rekolekcjach organizowanych przez fundację miał charakter odpłatny, a organizacja wydarzenia była realizowana w ramach działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu VAT (brak czynności zwolnionych) podatnik uważał, że nie będzie zobowiązany do stosowania proporcji, lecz zachowa prawo do odliczenia całości podatku VAT. Odmienny pogląd wyraził jednak Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznając, że statutowa działalność fundacji nie stanowi działalności gospodarczej, o której mowa w przepisach VAT. Zważywszy, że zorganizowane rekolekcje mieściły się zarówno w działalności gospodarczej, jak i statutowej fundacji, podatnik, w celu określenia przysługującej mu do odliczenia kwoty VAT, powinien stosować ustaloną przez siebie proporcję. WSA po stronie podatnika Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że podatnik ma prawo odliczyć VAT z tytułu nabytych towarów i usług w pełnej wysokości. Zdaniem WSA, przyporządkowując poszczególne wydatki, należy brać pod uwagę działania faktycznie prowadzone przez fundację, a nie tylko cele wynikające z jej statutu. W ocenie Sądu poniesione przez fundację wydatki należy powiązać ze sprzedażą opodatkowaną VAT – w tym przypadku z organizacją biletowanego wydarzenia. Na powyższe konkluzje nie powinien mieć wpływu fakt, że środki ze sprzedaży biletów pozwoliły pokryć jedynie część poniesionych kosztów organizacji eventu (reszta została sfinansowana z darowizn). Zdaniem Sądu sposób finansowania transakcji nie powinien mieć znaczenia, jeżeli możliwe będzie powiązanie ponoszonych wydatków ze sprzedażą opodatkowaną VAT. NSA przyznał rację fiskusowi Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem uchylając wyrok sądu I instancji. W ocenie NSA fundacje, co do zasady, nie prowadzą działalności gospodarczej, lecz przede wszystkim realizują przyjęte cele statutowe. Tymczasem fundacja wykonuje również działalność nieobjętą VAT, co oznacza, że w odniesieniu do tej części działalności nie przysługuje jej prawo odliczenia podatku, czego WSA nie wziął pod uwagę oceniając stanowisko fiskusa. Zdaniem NSA zorganizowane przez fundację rekolekcje stanowią przejaw jej działalności statutowej, nie zaś gospodarczej, co oznacza, że w tym przypadku nie ma ona możliwości pełnego odliczenia VAT związanego z zakupami dedykowanymi temu wydarzeniu. Wykładnia zaprezentowana w powyższym wyroku istotnie wpływa na funkcjonowanie fundacji, stowarzyszeń czy instytucji kulturalnych prowadzących, obok statutowej, również odpłatną działalność. W znacznym stopniu ogranicza ona bowiem prawo do odliczenia VAT przez takie podmioty negatywnie wpływając na ich płynność finansową. Należy monitorować, czy zapoczątkowana wyrokiem NSA linia orzecznicza utrzyma się, a następnie przełoży na praktykę stosowania przepisów przez fiskusa. Jej następstwem mogą być bowiem liczne spory między wymienionymi instytucjami (podatnikami) a organami Krajowej Administracji Skarbowej.