Kiedy nadzór pozwala na rozpoznanie dostawy z montażem

W ramach systemu VAT przewidziano szczególny sposób określania miejsca opodatkowania transakcji, której przedmiotem jest dokonanie dostawy towaru wraz z towarzyszącym jej montażem. Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy, miejscem dostawy towarów, które są instalowane lub montowane, z próbnym uruchomieniem lub bez niego, przez dokonującego ich dostawy lub przez podmiot działający na jego rzecz jest miejsce, w którym towary są instalowane lub montowane; nie uznaje się za instalację lub montaż prostych czynności umożliwiających funkcjonowanie montowanego lub instalowanego towaru zgodnie z jego przeznaczeniem. Ustalenie, że mamy do czynienia z dostawą z montażem w rozumieniu powyższej regulacji powoduje, że taka dostawa jest opodatkowana w kraju, w którym towary są instalowane lub montowane. Nabycie takiego świadczenia nie stanowi WNT. Jeżeli sprzedawcą jest podmiot zagraniczny, niezarejestrowany do VAT w Polsce i nie posiada w Polsce stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, to dla rozliczenia takiej transakcji zastosowanie znajduje art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy o VAT. W efekcie na nabywcy, ciąży obowiązek rozliczenia VAT w ramach odwrotnego obciążenia. Mając na uwadze doprecyzowanie pojęcia montażu/instalacji ujęte w treści art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy („nie uznaje się za instalację lub montaż prostych czynności umożliwiających funkcjonowanie montowanego lub instalowanego towaru zgodnie z jego przeznaczeniem") przyjmuje się powszechnie, że dla uznania danej transakcji za dostawę z montażem znaczenie będzie miał stopień złożoności instalacji/montażu zamówionych towarów. Jeśli montaż tych części wymaga specjalistycznej wiedzy (którą ma jedynie dostawca części), użycia specjalnych narzędzi to należy uznać, że będziemy mieli do czynienia z dostawą z montażem. Regulacja art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy wprost wskazuje że towary dla rozliczenia dostawy z montażem powinny być  instalowane lub montowane, z próbnym uruchomieniem lub bez niego, przez dokonującego ich dostawy lub przez podmiot działający na jego rzecz. Powyższy przepis pomimo iż wskazuje, że w proces montażu powinien być zaangażowany dostawca nie określa jaki stopień tego zaangażowania powinien przesądzać o zakwalifikowaniu bądź nie danej dostawy jako dostawy z instalacją lub montażem. W szczególności nie wynika z niego, aby termin ten określał wyłącznie fizyczne czynności montowania (składania ze sobą) w odpowiedni sposób elementów konstrukcyjnych danego towaru.  Powyższa regulacja kładzie bardziej nacisk na fakt posiadania specjalistycznej wiedzy i umiejętności w zakresie instalacji lub montażu danego towaru dostępnych jego dostawcy niż na konieczność wykonania wszystkich czynności związanych z montażem/instalacją "fizycznie" wyłącznie przez tegoż dostawcę. W efekcie, oceniając czy dokonując dostawy towaru wraz z usługą nadzoru należy zweryfikować zakres zaangażowania dostawcy w proces montażu. W ślad za stanowiskiem organów podatkowych można przyjąć, że zakup maszyny wraz z usługą nadzoru nad montażem może zostać uznany za opodatkowany na terytorium Polski jako dostawa z montażem ze względu na fakt, że:

1. proces montażu jest na tyle skomplikowany, że bez wiedzy fachowej, specjalistycznych narzędzi i dokumentacji montażowej dostawcy, nabywca nie mógł go samodzielnie przeprowadzić,
2. montaż wymaga bezwzględnie bieżących konsultacji z dostawcą, udzielania przez dostawcę instrukcji i wytycznych w zakresie montażu,
3. pracownicy dostawcy są cały czas na miejscu montażu i każda operacja montażowa odbywa  się tylko i wyłącznie w ich obecności i pod ich nadzorem,
4. dostawca odpowiada za złożenie i uruchomienie urządzenia,
5. wszystkie prace personelu nabywcy odbywają się pod kierownictwem dostawcy i na jego odpowiedzialność,
6. dostawca w trakcie procesu montażu udziela bieżących instrukcji i wytycznych pracownikom dokonującym montażu, wyznaczał im zadania oraz zlecał ewentualne poprawki i modyfikacje,
7. nadzór nad montażem przez dostawcę nie wynika jedynie z wymogów gwarancyjnych.

W efekcie usługę dostawy i nadzoru nad montażem można przyjąć za opodatkowaną na zasadach art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT pod warunkiem, że całokształt umowy przyjmuje aktywne zaangażowanie się dostawcy w proces samego montażu, nie poprzez wyłącznie zaakceptowanie sposobu wykonania czynności technicznych związanych z instalacją, lecz poprzez aktywne uczestnictwo i wsparcie nabywcy w toku tej czynności.  Zgodnie ze stanowiskiem organów podatkowych, wymagane jest włączenie się dostawcy w proces montażu m.in. przez wyznaczanie zadań pracownikom dokonującym montażu, udzielanie im bieżących instrukcji i wytycznych dotyczących tego procesu, zlecanie niezbędnych poprawek i modyfikacji. W celu realizacji tych zadań pracownicy dostawcy powinni przebywać na miejscu montażu zasadniczo przez cały okres prac montażowych.