NSA o odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki

W wyroku z dnia 29 lutego 2024 roku, sygn. III FSK 4560/21 NSA stwierdził, że członek zarządu nie odpowiada za zobowiązania podatkowe spółki jeśli nie zgłosił wniosku o upadłość spółki we właściwym czasie, zakładając że spółka będzie mogła wyegzekwować mienie z przynależnej jej wierzytelności
i dzięki temu spłacić zobowiązanie podatkowe.

Stosownie do art. 116    § 1 Ordynacji podatkowej, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, prostej spółki akcyjnej, prostej spółki akcyjnej w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

• nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2309 oraz z 2023 r. poz. 1723 i 1860) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;

• nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W stanie faktycznym będącym przedmiotem sprawy organ podatkowy wydał decyzję o odpowiedzialności prezesa spółki za jej zobowiązania podatkowe. W skardze do WSA, skarżący argumentował, że spółka ma wielomilionowy kontrakt na roboty budowlane z GDDKIA i że zobowiązania podatkowe spółki mogą zostać zaspokojone z wierzytelności wobec GDDKIA. WSA w Gliwicach oddalił jednak skargę wskazując między innymi, że w jego ocenie wierzytelność spółki wobec GDDKiA ma charakter sporny.

Uwzględniając skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach, NSA zwrócił uwagę, że w sprawie zaszła specyficzna sytuacja, w której Skarb Państwa był w stosunku do spółki jednocześnie wierzycielem (jako organ podatkowy) jak i dłużnikiem (jako GDDKIA w ramach umowy cywilnoprawnej).

W ocenie NSA, dochodzenie wielomilionowej należności od GDDKIA było bardziej wskazane i lepiej chroniło interes wierzycieli niż ogłoszenie upadłości spółki. NSA odniósł się do przesłanki wskazania mienia, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, które może prowadzić do wyłączenia odpowiedzialności członka zarządu. Stwierdził, co istotne, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach także wierzytelność sporna może zostać uznana za mienie spółki, z którego można zaspokoić zaległość podatkową. Co warte odnotowania, podejście zaprezentowane przez NSA, odbiega od dominującego stanowiska prezentowanego w tym względzie orzecznictwie.

W konsekwencji, NSA uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Gliwicach.