Termin prawa do odliczenia VAT – pytanie do TSUE

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem I FSK 169/21 z 2 października 2024 roku skierował do TSUE pytanie prejudycjalne – czy przepisy Dyrektywy VAT stoją na przeszkodzie polskiemu przepisowi ustawy o VAT, z którego wynika, że podatnik nie może zrealizować prawa do odliczenia podatku naliczonego w deklaracji składanej za okres, w którym spełnił warunki materialne skorzystania z tego prawa, jeżeli w okresie tym nie otrzymał jeszcze faktury, pomimo że fakturę tę otrzymał jeszcze przed złożeniem tej deklaracji?

Przypomnijmy, że zgodnie z ustawą o VAT, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego (art. 86 ust. 1 ustawy o VAT). Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy (art. 86 ust. 10 ustawy o VAT). Zgodnie natomiast z art. 86 ust. 10b ustawy o VAT, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny.

Zgodnie z polskimi przepisami prawo do odliczenia można więc zrealizować począwszy od okresu,
w którym oba warunki są spełnione tj.:

• w stosunku do nabytego towaru / usługi powstał obowiązek podatkowy;
• nabywca otrzymał fakturę VAT.

W przedmiotowej sprawie spółka chciała potwierdzić, że ma prawo do odliczenia VAT z faktur dotyczących zakupu energii i gazu w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych towarów powstał obowiązek podatkowy, również w sytuacji, gdy faktury dokumentujące dokonanie zakupu w danym okresie rozliczeniowym zostaną przez wnioskodawcę otrzymane w kolejnym okresie rozliczeniowym, jednak nie później niż w terminie, w którym złoży on deklarację VAT za ten okres.

Jeśli więc przykładowo obowiązek podatkowy powstałby 20 czerwca, a spółka otrzymałaby fakturę 15 lipca (przed terminem do złożenia deklaracji za czerwiec – tj. 25 lipca), to w ocenie spółki mogłaby ona zrealizować prawo do odliczenia w deklaracji za czerwiec.

Organy podatkowe i WSA w Warszawie uznały, że nie ma takiej możliwości. W ocenie Dyrektora KIS
i WSA w Warszawie prawo do odliczenia będzie można zrealizować dopiero w rozliczeniu za okres, w którym oba warunki – powstanie obowiązku podatkowego i otrzymanie faktury przez nabywcę – są spełnione łącznie.

Odnosząc to do powyższego przykładu jeśli przykładowo obowiązek podatkowy powstałby 20 czerwca, a spółka otrzymałaby fakturę 15 lipca (przed terminem do złożenia deklaracji za czerwiec – tj. 25 lipca), to mogłaby zrealizować prawo do odliczenia dopiero w deklaracji za lipiec (bo dopiero w lipcu oba warunki - powstanie obowiązku podatkowego i otrzymanie faktury przez nabywcę – są spełnione łącznie).

NSA zdecydował się natomiast zadać w przedmiotowej sprawie pytanie prejudycjalne do TSUE. Odpowiedź Trybunału będzie mieć niebagatelne znaczenie, gdyż dotyczyć będzie jednego z podstawowych elementów systemu VAT. W przypadku, gdyby Trybunał stanął po stronie spółki, wyrok może mieć pozytywny wpływ na płynność wszystkich przedsiębiorców, którzy są podatnikami VAT.