Wyrok z dnia 8 grudnia, C-378/21, dotyczący możliwości odzyskania nadpłaconego podatku VAT przy sprzedaży konsumenckiej

W dniu dzisiejszym zapadł przed TSUE wyrok (wyrok z dnia 8 grudnia, C-378/21) dotyczący możliwości odzyskania nadpłaconego podatku VAT przy sprzedaży konsumenckiej. Wyrok zapadł na tle stanu faktycznego, w którym austriacka spółka GmbH prowadząca plac zabaw, której klientami są głównie konsumenci omyłkowo naliczała podatek VAT według zawyżonej stawki (20% zamiast 13%). Postępowanie przed TSUE dotyczyło dwóch kwestii: możliwości zwrotu nadpłaconego podatku VAT skalkulowanego w oparciu o zawyżoną stawkę, oraz tego, czy korekta dokumentów sprzedaży, utrudniona z uwagi na brak danych odbiorców, byłaby w tym przypadku warunkiem niezbędnym dla skorygowania rozliczeń z fiskusem i odzyskania podatku. W efekcie przed TSUE postawiono następujące pytania:

1. Czy wystawca faktury jest zobowiązany do zapłaty VAT na podstawie art. 203 dyrektywy VAT, jeżeli – w przypadku takim jak niniejszy – nie może wystąpić ryzyko uszczuplenia dochodów podatkowych, ponieważ odbiorcy usług są konsumentami końcowymi, którzy nie są uprawnieni do odliczenia podatku naliczonego?
2. Jeżeli odpowiedź na pierwsze pytanie jest twierdząca, a tym samym wystawca faktury jest zobowiązany do zapłaty VAT na podstawie art. 203 dyrektywy VAT:
3. a) Czy można nie dokonywać korekty faktur wobec świadczeniobiorców, jeżeli z jednej strony nie ma ryzyka uszczuplenia dochodów podatkowych, a z drugiej strony korekta faktur jest faktycznie niemożliwa?
4. b) Czy okoliczność, że konsumenci końcowi zapłacili podatek w ramach opłaty faktury i że tym samym podatnik wzbogacił się dzięki korekcie VAT, stoi na przeszkodzie korekcie VAT?”.

Stanowisko rzecznik generalnej W sprawie wypowiedziała się rzecznik generalna, która zaproponowała Trybunałowi wydanie rozstrzygnięcia, zgodnie z którym podatnikowi przysługuje prawo do skorygowania podatku, który został wykazany na fakturze w nieprawidłowej wysokości. Jeżeli błędna stawka podatku została zastosowana jedynie z powodu błędnej oceny prawnej, na przykład w wyniku złożoności prawa krajowego albo gdy obowiązująca stawka podatku jest kwestionowana, to zdaniem rzecznik generalnej można domniemywać, iż wystawca faktur działał w dobrej wierze. Korekta rozliczeń i zwrot nadpłaconego podatku są w takim przypadku uzasadnione. Za powyższą argumentacją przemawia fakt, że po pierwsze, nie można stwierdzić, że konsument końcowy poniósł zbyt duży podatek, gdyż podatek został de facto zapłacony w poprawnej wysokości, został jedynie podany na fakturze i obliczony w zawyżonej wartości. Po drugie, w analizowanej sprawie rzecznik zauważyła, iż w przypadku stałej kwoty uzgodnionej wobec konsumenta końcowego i przerzucenia ciężaru podatku VAT możliwość bezpodstawnego wzbogacenia się podatnika jest wykluczona. Taki podatnik musiałby bowiem pogodzić się z niższą marżą albo z niższą konkurencyjnością niż jego konkurenci (podatnik umawia się bowiem z konsumentem na kwotę brutto nie zaś na kwotę netto). Stanowisko TSUE W podjętym dziś rozstrzygnięciu TSUE wskazał, iż podatnik, który wykonał usługę i który wskazał na fakturze kwotę podatku od towarów i usług obliczoną na podstawie błędnej stawki -  w przypadku w którym nie może wystąpić ryzyko uszczuplenia dochodów podatkowych z uwagi na fakt, iż odbiorcy usług są konsumentami końcowymi (którzy nie są uprawnieni do odliczenia podatku naliczonego) – nie jest zobowiązany na podstawie art. 203 Dyrektywy VAT do zapłaty podatku VAT (w zawyżonej wysokości). Wobec takiej odpowiedzi w przedmiocie pytania pierwszego, TSUE tym samym nie odniósł się również do pozostałych kwestii dotyczących korekty faktur na rzecz konsumentów oraz kwestii dotyczącej bezpodstawnego wzbogacenia. Jednocześnie zwracam uwagę, iż podobne zapytanie skierowano do TSUE w polskiej sprawie (postanowienie z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. I FSK 1225/18) dotyczącej wykazania na paragonie zawyżonej stawki podatku VAT (23% zamiast 8%). O zapadłym orzeczeniu w tej kwestii będziemy Państwa oczywiście informować.