TSUE: małżeństwo może być podatnikiem VAT

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 3 kwietnia 2025 r. w sprawie C-213/24 Grzera orzekł, że małżeństwo prowadzące wspólnie działalność gospodarczą może być uznane za podatnika VAT.

Stan faktyczny

Małżeństwo sprzedawało działki rolne, które znajdowały się we wspólności ustawowej. Organy podatkowe uznały, że sprzedaż działek będzie stanowić działalność gospodarczą opodatkowaną VAT. Małżeństwo stało na stanowisku, że jest to czynność obrotu majątkiem prywatnym
– niepodlegająca VAT.

Sprawa trafiła do WSA we Wrocławiu, który zdecydował się zadać pytania prejudycjalne do TSUE:

1)  czy osoba dokonująca sprzedaży nieruchomości, niesłużącej poprzednio do działalności gospodarczej, zlecając przygotowanie do sprzedaży profesjonalnemu przedsiębiorcy, który następnie, jako pełnomocnik tej osoby, podejmuje szereg zorganizowanych działań w celu podziału i zbycia za wyższą cenę, prowadzi samodzielnie działalność gospodarczą?

2)  czy za osobę prowadzącą samodzielnie działalność gospodarczą należy uznać odrębnie każdego ze współdziałających małżonków?

Rozstrzygnięcie TSUE

TSUE w swoim orzeczeniu uznał, że:

1) można uznać za podatnika do celów VAT prowadzącego samodzielnie działalność gospodarczą osobę, która sprzedaje grunt stanowiący pierwotnie część jej majątku osobistego, powierzając przygotowanie sprzedaży profesjonalnemu przedsiębiorcy, który jako pełnomocnik tej osoby podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując w celu tej sprzedaży środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców lub usługodawców w rozumieniu tego przepisu.

2) małżeństwo może być podatnikiem VAT, o ile prowadzi wspólnie działalność gospodarczą w sposób niezależny i spełnia przesłanki określone w dyrektywie VAT. Trybunał podkreślił, że prawo unijne nie wyklucza możliwości traktowania małżeństwa jako jednolitej jednostki gospodarczej dla celów VAT.

W ocenie TSUE małżeństwo może być podatnikiem VAT, gdy:

• według osób trzecich małżonkowie jawią się jako dokonujący razem transakcji stanowiącej działalność gospodarczą,
• przedmiotem transakcji jest aktywo należące do ich majątku wspólnego,
• wspólnie ponoszą ryzyko gospodarcze związane z transakcja.

Wyrok jest rewolucyjny i ma istotne znaczenie, gdyż potwierdza, że małżeństwo może być podmiotem traktowanym na gruncie VAT jak podatnik. Dotychczas organy podatkowe uważały natomiast, że podatnikiem VAT może być indywidualnie każdy z małżonków.