TSUE: Stosowanie procedury uproszczonej dla wewnątrzwspólnotowych transakcji trójstronnych pod warunkiem spełnienia wymogów formalnych

Stan faktyczny W dniu 8 grudnia 2022 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał istotny wyrok w sprawie Luxury Trust Automobil GmbH (C‑247/21) dotyczący rozliczenia wewnątrzwspólnotowych transakcji trójstronnych. Wyrok ten dotyczył możliwości zastosowania uproszczenia w rozliczeniu transakcji trójstronnej VAT (pozwalającego pośrednikowi nie rejestrować się na VAT w kraju przeznaczenia oraz nie naliczać VAT odnośnie transakcji między pośrednikiem a nabywcą końcowym) w przypadku, w którym nie spełniono warunków formalnych wskazanych w przepisach. Oś sporu koncentrowała się na tym, że Skarżąca jako „środkowy” uczestnik transakcji trójstronnej była zobowiązana do oznaczenia faktury klauzulą wskazującą na to, że obowiązek zapłaty podatku jest przeniesiony na czeskiego nabywcę – podobny przewiduje również zarówno Dyrektywa VAT jak i polska ustawa o VAT. Spółka austriacka wystawiła fakturę posługując się swoim krajowym numerem VAT i oznaczyła ją wyłącznie adnotacją „zwolniona trójstronna transakcja wewnątrzwspólnotowa”, co zdaniem austriackich organów podatkowych było niewystarczające by zastosować uproszczenie. W efekcie, organy podatkowe opodatkowały nabycie towarów przez spółkę austriacką w Austrii bez prawa do odliczenia (na zasadzie sankcyjnego opodatkowania WNT). Stanowisko TSUE TSUE rozstrzygając tą sprawę wskazał dwa główne wnioski:

1. nabywca końcowy nie jest skutecznie wyznaczony jako osoba zobowiązana do zapłaty VAT, jeżeli faktura wystawiona przez nabywcę pośredniego nie zawiera wzmianki „odwrotne obciążenie”,
2. pominięcie na fakturze powyższej wzmianki nie może zostać skorygowane w późniejszym terminie poprzez dodanie informacji wskazującej, że faktura ta dotyczy wewnątrzwspólnotowej transakcji trójstronnej i że zobowiązanie podatkowe zostaje przeniesione na odbiorcę dostawy.

Co ciekawe, powyższe rozstrzygnięcie położyło o wiele większy nacisk na poprawność formalną wystawionych faktur niż wydana w niniejszej sprawie opinia Rzecznik Generalnej Juliane Kokott z lipca tego roku. Rzecznik bowiem zgodziła się z austriackimi organami podatkowymi, że opis na fakturze „zwolniona trójstronna transakcja wewnątrzwspólnotowa” jest niewystarczający do skorzystania z opcji uproszczenia transakcji trójstronnej. W przeciwieństwie jednak do TSUE uznała, że błędną fakturę można skorygować, ale tylko ze skutkiem ex nunc. Konieczne jest przy tym, aby faktura ta dotarła do świadczeniobiorcy. Wnioski dla podatników Powyższy wyrok chociaż dotyczy spółki austriackiej, ze względu na brzemiennie art. 136 ustawy o VAT, można bezpośrednio odnieść do polskich podatników. Dotychczas TSUE przyjmował, że błędy o charakterze formalnym nie powinny zasadniczo wpływać na sposób opodatkowania transakcji. Niniejszy wyrok – tak jak niedawny wyrok w zakresie uznania umowy za fakturę - potwierdza coraz bardziej restrykcyjne podejście Trybunału w zakresie wymogów formalnych, co powoduje, że nawet drobna pomyłka może powodować wymierne i niekorzystne konsekwencje podatkowe. Chociaż podatnicy uczestniczący w transakcjach łańcuchowych i tak narażeni są na szereg pułapek związanych z prawidłowym rozliczeniem transakcji, przedmiotowy wyrok potwierdza ponownie, że transakcje łańcuchowe należy traktować ze szczególną ostrożnością – już nie tylko w zakresie określania miejsca opodatkowania poszczególnych dostaw lecz również w zakresie poprawności formalnej. Warto zatem zweryfikować praktykę dokumentowania transakcji trójstronnych, tak aby mieć pewność, że zostały spełnione wszystkie przesłanki do stosowania uproszczenia dla WTT.