Ustawa o sygnalistach przyjęta przez Rząd, czy jesteś gotowy na nowe obowiązki?

Ustawa o sygnalistach przyjęta przez Rząd, czy jesteś gotowy na nowe obowiązki?

Po wielu latach prac, Rada Ministrów na wtorkowym (2.04) posiedzeniu przyjęła projekt ustawy o ochronie sygnalistów.

Zgodnie z treścią projektu, ustawa wejdzie w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.

Ustawa o sygnalistach – cel wdrożenia przepisów.

Do tej pory w Polsce ni obowiązywały ogólne przepisy, których celem byłoby chronienie tzw. sygnalistów, częściowe regulacje w przedmiotowym zakresie były zawarte np. w Ustawie AML oraz w Ordynacji podatkowej, gdzie przepisy odnosiły się do obowiązków związanych ze zgłaszaniem schematów podatkowych. Dyrektywa UE nałożyła na państwa Unii Europejskiej obowiązek wdrożenia generalnych norm, których celem będzie ochrona sygnalistów przed działaniami odwetowymi.

Kogo będą obowiązywać nowe przepisy?

Zgodnie z treścią projektu Ustawy obowiązki przestrzegania regulacji zawartych w Ustawie będą mieli m.in.:

• Wszystkie podmioty prawne na rzecz których, według stanu na dzień 1 stycznia lub 1 lipca danego roku, wykonuje pracę zarobkową co najmniej 50 osób.

Uwaga! Do liczby 50 osób wykonujących pracę zarobkową na rzecz podmiotu prawnego wlicza się pracowników w przeliczeniu na pełne etaty lub osoby świadczące pracę za wynagrodzeniem na innej podstawie niż stosunek pracy.

• Podmioty prawne wykonujące działalność w zakresie usług, produktów i rynków finansowych oraz przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, bezpieczeństwa transportu i ochrony środowiska.

Uwaga! Do podmiotów tych zliczać się będą m.in.: biura rachunkowe, kancelarie prawne, doradztwa podatkowego oraz notarialne, instytucje finansowe, pośrednicy w obrocie nieruchomościami, kantory, zakłady ubezpieczeń, pośrednicy ubezpieczeniowi itp.

Dla tych podmiotów nie będzie miał zastosowania próg dotyczący liczby osób wykonujących pracę zarobkową.

Co to oznacza? Że np. każde biuro rachunkowe, bez względu na to, czy zatrudnia 1, czy kilkadziesiąt osób, będzie zobligowane do stosowania Ustawy.

• Podmioty prawne będące jednostkami samorządu terytorialnego, z wyłączeniem jednostek organizacyjnych gmin lub powiatów liczących mniej niż 10 000 mieszkańców.

Jakie obowiązki będą miały podmioty zobligowane do wdrożenia Ustawy?

Projektowane przepisy Ustawy nakładają na podmioty zobowiązane szereg nowych obowiązków, w tym m.in:

1. Opracowanie i wdrożenie procedury wewnętrznej.

2. Przeprowadzenie konsultacji wewnętrznych nad procedurą.

3. Powołanie osoby/jednostki odpowiedzialnej za przyjmowanie zgłoszeń.

4. Określenie kanałów przyjmowania zgłoszeń.

5. Wprowadzenie środków ochrony sygnalistów przed działaniami odwetowymi.

6. Wprowadzenie środków ochrony tożsamości sygnalisty.

7. Powołanie osoby/jednostki odpowiedzialnej za podejmowanie działań następczych.

8. Prowadzenia rejestru zgłoszeń.

9. Budowanie świadomości wśród pracowników, w zakresie ochrony ich praw jako sygnalistów.

Kim jest sygnalista?

Definicja sygnalista zawarta w projekcie Ustawy jest bardzo szeroka, zgodnie z przepisami status sygnalisty będzie mógł zostać przyznany m.in.: pracownikom, byłym pracownikom, osobom uczestniczącym w procesie rekrutacji, stażystom, osobom wykonującym pracę na rzecz danego podmiotu na podstawie innej, niż stosunek pracy, akcjonariuszom, wspólnikom, praktykantom, przedsiębiorcom, osobom pomagającym sygnaliście, osobom powiązanym z sygnalistą, kontrahentom, dostawcom, z którymi łączą nas stosunki handlowe.

Jakie naruszenia będzie mógł zgłaszać sygnalista?

Ochrona sygnalistom będzie przysługiwała od momentu dokonania zgłoszenia lub tzw. ujawnienia publicznego, pod warunkiem że miał uzasadnione podstawy sądzić, że informacja będąca przedmiotem zgłoszenia lub ujawnienia publicznego jest prawdziwa w momencie dokonywania zgłoszenia lub ujawnienia publicznego i że stanowi informację o naruszeniu prawa.

Ochrona będzie sygnalistom przysługiwała wyłącznie w zakresie zgłaszania naruszeń z obszarów wskazanych w Ustawie, każdy podmiot, będzie miał możliwość dobrowolnie rozszerzenia ochrony również na inne obszary, na podstawie wewnętrznych regulacji.

Do najważniejszych obszarów, w których sygnaliści będą mieli prawo zgłaszać naruszenia należą m.in. przepisy dotyczące prawa pracy, wolności i praw człowieka i obywatela, korupcji, handlu ludźmi, ochrony danych osobowych, AML, zamówień publicznych.

Ochrona sygnalisty – czyli zakaz podejmowania działań odwetowych

Podmioty zobligowane do stosowania przepisów, nie tylko będą musiały wprowadzić odpowiednie regulacje wewnętrzne pozwalające sygnalistom na realizowanie swoich praw, ale również będą musiały powstrzymać się od jakichkolwiek działań odwetowych względem osób zgłaszających naruszenia. W katalogu działań odwetowych ujęto m.in.: nieprzedłużenie umowy, pozbawienie możliwości awansu, mobbing, zastraszanie, wykluczenie, stosowanie przymusu, przeniesienie na niższe stanowisko, zawieszenie w wykonywaniu obowiązków, obniżenie wysokości wynagrodzenia, dyskryminację i wiele innych zachować, których stosowanie względem sygnalistów, będzie narażało podmioty na sankcje.

Sankcje za nieprzestrzeganie przepisów

Projekt ustawy przewiduje odpowiedzialność karną na nieprzestrzeganie przepisów Ustawy, w tym m.in.:

• Uniemożliwianie lub istotne utrudnianie dokonania zgłoszenia przez sygnalistę - grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Jeżeli sprawca czynu stosuje wobec osoby przemoc, groźbę bezprawną lub podstęp, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

• Podejmowanie działań odwetowych wobec osoby, która dokonała zgłoszenia lub ujawnienia publicznego, osoby pomagającej w dokonaniu zgłoszenia lub osoby powiązanej ze zgłaszającym - grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Jeżeli sprawca czynu działa w sposób uporczywy, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

• Ujawnienie tożsamości osoby, która dokonała zgłoszenia, osoby pomagającej w dokonaniu zgłoszenia lub osoby powiązanej ze zgłaszającym – grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

• Brak procedury zgłoszeń wewnętrznych – grzywna

Uwaga! Wysokość grzywny może wynosić od 1.414,00 PLN do 30.542.400,00 PLN