Jak prowadzić działalność gospodarczą przy wykorzystaniu fundacji rodzinnej

Fundacja rodzinna to całkowita nowość w polskim systemie prawnym i zupełnie nowa forma organizacyjna mająca skutecznie umożliwić skonsolidowanie i utrzymanie majątku rodzinnego w dłuższej perspektywie, a nawet na pomnażanie tego majątku i zarządzanie nim z korzyścią dla „użytkowników” fundacji rodzinnej – jej beneficjentów. Fundacja rodzinna zyskuje osobowość prawną, a co za tym idzie jest samodzielnym i niezależnym podmiotem prawa. Oznacza to, że fundacja ta działać może analogicznie do spółek kapitałowych. Wraz z innymi korzyściami, które wiążą się z tą formą organizacyjno-prawną, w tym w szczególności korzyściami podatkowymi, wydaje się być idealnym narzędziem do prowadzenia działalności gospodarczej bez konieczności ponoszenia znaczących obciążeń publicznoprawnych. Ale czy rzeczywiście tak jest? Należy pamiętać, że fundacja rodzinna ma szczegółowo określony obszar, w ramach którego może wykonywać działalność gospodarczą korzystając z preferencji podatkowych. Katalog dopuszczalnych zakresów działalności przewiduje art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej i ma charakter zamknięty. Do dozwolonych form działalności należą w szczególności: zbywanie mienia (ale wyłącznie takiego, które nie zostało nabyte w celu jego dalszej odsprzedaży), najem i dzierżawa, udział w spółkach handlowych, funduszach inwestycyjnych i spółdzielniach, obrót papierami wartościowymi, udzielanie pożyczek na rzecz beneficjentów lub spółkom, w których uczestniczy fundacja, a nawet prowadzenie gospodarstwa rolnego. Taki katalog wynika przede wszystkim z celu, dla jakiego fundacja zostaje powołana przez ustawodawcę, którym nie jest bezpośrednie prowadzenie działalności gospodarczej przez fundację. Działalność ma jedynie wspierać konsolidację majątku, jego zabezpieczenie i zabezpieczenie interesów beneficjentów. Dlatego też fundacja rodzinna jest podmiotem, który co do zasady prowadzi działalność gospodarczą pośrednio, a nie „osobiście”, a oddzielenie jej od działalności operacyjnej ma na celu uchronienie jej przed ryzykami związanymi z prowadzeniem działalności gospodarczej. Fundacja ma być bowiem „fundamentem” biznesu, który z zasady ma być trwały, nienarażony na uszczuplenia ani zachwiania jego płynności. Co jednak w sytuacji, gdy naruszy się „zakaz” prowadzenia bezpośredniej działalności operacyjnej przez fundację rodzinną, np. poprzez podjęcia działalności handlowej albo produkcyjnej? W takim wypadku fundacja będzie zmuszona zapłacić „karny” podatek CIT w wysokości aż 25%! Powyższe nie oznacza jednak, że przy pomocy fundacji rodzinnej nie będzie możliwe prowadzenie działalności produkcyjnej, handlowej, czy usługowej. Fundacja rodzinna może bowiem uczestniczyć w innych formach organizacyjnych, tj. np. spółkach handlowych. Spółki, których fundacja byłaby wspólnikiem, udziałowcem albo akcjonariuszem nie podlegają wspomnianym sankcjom przewidzianych dla fundacji. To czyni fundację rodzinną wprost idealnym podmiotem holdingowym skupiającym w swoich rękach biznes prowadzony już bezpośrednio przez podmioty z nią powiązane, a który korzystałby z preferencji podatkowych. Jednocześnie majątek holdingowy fundacji rodzinnej pozostawałby zabezpieczony przed wszelkimi zawirowaniami rynkowymi oraz byłby oddzielony od typowych operacyjnych ryzyk biznesowych. Zabezpieczenie fundacji rodzinnej przed bezpośrednimi zagrożeniami gospodarczymi ma wpływać pozytywnie na trwałość podmiotu, jakim ma być fundacja rodzinna. Z założenia bowiem fundacja ma mieć możliwość trwania nawet w perspektywie pokoleń zabezpieczając majątek rodzinny przed degradacją i rozdrobnieniem i zapewniać wymierne korzyści jej beneficjantów – w znacznej mierze członków rodziny i najbliższych fundatora.