Możliwość podpisywania umów podpisem elektronicznym

Kwestie dotyczące podpisu elektronicznego są głównie regulowane przez ustawę z dnia 5 września 2016 r. o usługach zaufania oraz identyfikacji elektronicznej oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 910/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE (rozporządzenie eIDAS). Przepis art. 25 pkt 1 rozporządzenia eIDAS stanowi, że podpisowi elektronicznemu nie można odmówić skutku prawnego ani dopuszczalności jako dowodu w postępowaniu sądowym wyłącznie z tego powodu, że podpis ten ma postać elektroniczną lub że nie spełnia wymogów dla kwalifikowanych podpisów elektronicznych. Zwykły podpis elektroniczny (tj. dane w postaci elektronicznej, które są dołączone lub logicznie powiązane z innymi danymi w postaci elektronicznej, i które użyte są przez podpisującego jako podpis - art. 3 pkt 10 rozporządzenia) jest więc także uznawaną przez prawo formą potwierdzenia zawarcia umowy. Natomiast zgodnie z art. 60 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Obok zwykłego podpisu elektronicznego wyróżnia się także kwalifikowany podpis elektroniczny, który oznacza zaawansowany podpis elektroniczny, który jest składany za pomocą kwalifikowanego urządzenia do składania podpisu elektronicznego i który opiera się na kwalifikowanym certyfikacie podpisu elektronicznego. Zgodnie z 78¹ § 1 i 2 k.c., do zachowania elektronicznej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Oświadczenie woli złożone w formie elektronicznej jest równoważne z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej. Kwalifikowany podpis elektroniczny ma skutek prawny równoważny podpisowi własnoręcznemu (art. 25 pkt 2 rozporządzenia eIDAS ). Z kolei pkt 3 artykułu 25 rozporządzenia stanowi, że kwalifikowany podpis elektroniczny oparty na kwalifikowanym certyfikacie wydanym w jednym państwie członkowskim jest uznawany za kwalifikowany podpis elektroniczny we wszystkich pozostałych państwach członkowskich. Obecnie jest on jednak wymagany tylko w przypadku tych dokumentów, które wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności. Przykładowo umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. Oznacza to, że umowa o przeniesienie praw autorskich nie może być udzielone w formie elektronicznej, chyba że – stosownie do art. 78¹ k.c. – przybierze ona formę dokumentu elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, tj. podpisem elektronicznym przybierającym formę zaawansowanego podpisu elektronicznego , który jest składany za pomocą kwalifikowanego urządzenia do składania podpisu elektronicznego i który opiera się na kwalifikowanym certyfikacie podpisu elektronicznego 13 (art. 3 pkt 12 rozporządzenia nr 910/2014). Z punktu ustalenia ważności czynności dla której ważności wymagana jest forma pisemna, nieodzowne będzie – po pierwsze – skorzystanie z przeglądarki dostawców usług zaufania, udostępnianej przez Komisję Europejską w oparciu o informacje, o których mowa w art. 22 ust. 4 rozporządzenia nr 910/2014 [w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do transakcji elektronicznych na rynku wewnętrznym oraz uchylające dyrektywę 1999/93/WE]. Po drugie, przydatne może się okazać narzędzie generowania informacji na temat dostawcy usług zaufania powiązanego z danym dokumentem lub narzędzie służące do nieoficjalnej walidacji kwalifikowanego podpisu, czyli „weryfikacji i potwierdzenia ważności podpisu elektronicznego”. Po trzecie, w wątpliwych sytuacjach konieczne może się okazać skorzystanie z kwalifikowanej usługi walidacji kwalifikowanych podpisów elektronicznych, której celem jest potwierdzenie ważności kwalifikowanego podpisu elektronicznego.